Gecikmiş Dil ve Konuşma Bozuklukları

Çocuğun konuşması yaşından beklenenden çok geri ya da konuşma gelişimi açısından beklenenden yavaşsa, o çocuğun konuşması gecikmiş konuşma olarak adlandırılır. Normal gelişim açısından bakıldığında bir çocuğun 12-18 ay arasında, ilk kelimeleri, 24. aydan itibaren cümle düzeyinde konuşması beklenir. Konuşma, öğrenmenin yanında olgunlaşmayı da içerir. Örneğin, 24. ayda ünlü seslerin tamamının, 4.yılda da ünsüz seslerin tamamının çıkması gerekir. Bir çocuğun 3 yaşına gelmiş olmasına rağmen cümle kuramıyor olması durumunda bir dil ve konuşma bozuklukları uzmanı tarafından bir an önce değerlendirilmesi gerekir.

Problemin Nedenleri: Dil pek çok alt bileşenden oluşan karmaşık bir sistemdir. Gelişimsel dil bozuklukları dilin bu alt bileşenlerin bir ya da birkaçını etkilemiş olabilir. Etkilenen alt bileşenlerin neler olduğuna göre çocuktaki dil özellikleri de değişkenlik göstermektedir. Bazı çocuklar sadece dildeki ekleri kullanmakta sıkıntı yaşarken diğerlerinin hiç sözel çıktısı olmayabilir ya da sınırlı bir sözcük dağarcığı ile cümle kurmadan tek sözcük seviyesinde iletişim kuruyor olabilir.

Gecikmiş dil ve konuşma bozukluklarının nedenleri arasında prematüre doğum, kromozom anamolileri, motor gelişim geriliği, işitme kayıpları, genetik bozukluklar, ailede gecikmiş dil öyküsü, zeka geriliği, kranyofasiyal anomaliler, yarık dudak damak, otizm, çevresel koşullar, uyaranların az olması, anne-babanın tutum hataları gibi etmenler sayılabilir. Bunlar veya bunlara benzer herhangi bir sebebe bağlanamayan gecikmiş konuşma vakaları ‘Özgül Dil Bozuklukları’ olarak adlandırılmaktadır.

Problemin Etkileri: Gecikmiş dil ve konuşma sorunu olan çocuklar dil sistemini yaşıtlarına göre daha geç edindikleri için ilerleyen dönemlerde seslerin telaffuzuna ilişkin güçlükler yaşayabilirler. Artikülasyon bozukluklarının dışında dil sistemindeki gerilik fonolojik gelişim açısından da yaşıtlarına oranla geriliğe neden olmaktadır, bu durum okul döneminde okuma-yazma ve öğrenme güçlükleri yaşamaya zemin hazırlar.  Ayrıca çocuğun konuşmasındaki anlaşılmazlık çocukların akran ilişkilerini, sosyal ve psikolojik gelimlerini olumsuz etkilemektedir.

Problemle Çalışma Sistemimiz: Gecikmiş dil ve konuşma bozukluklarının tedavisinde ilk olarak çocukta görülen dilsel geriliğin nedenin belirlenmesidir. Bunun için dil gelişimini ölçen standardize testler, gelişim envanterleri ve aile görüşmesinden alınan bilgilere ihtiyaç duyulur. Tanılama sürecinin devamında çocuğun eksiklikleri, yetersiz olduğu belirlenen becerilerin gelişimsel edinim sırası ve çocuğun bireysel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak geliştirilecek bir terapi programı ile giderilir. Dil alanına yapılacak olan eğitimlerde ailenin dil ve konuşma bozuklukları uzmanı ile tam bir işbirliği içinde çalışması terapilerin etkililiğin arttırmaktadır.