Fonolojik Bozukluklar

Fonoloji, bir dilde kullanılan konuşma sesleri ve bu seslerin nasıl bir araya getirileceğine dair kuralları içerir. Bir dildeki en küçük ses birimlerine “fonem” adı verilir ve fonemler bir dilde anlam değişmesine neden olan en küçük birimlerdir. Örneğin “bak” sözcüğünde /b/, /a/ ve /k/ olmak üzere 3 adet fonem bulunmaktadır. Temelde bir dil bozukluğu olan fonolojik bozukluklar bu kuralların yaşa uygun bir şekilde edinilememiş olmasından kaynaklanır. 

Fonolojik gelişim ise yetişkin fonolojik konuşma özelliklerini edinme anlamına gelmektedir. Fonolojik gelişim açısından çocuklar arasında belirgin bireysel farklılıklar bulunmaktadır. Fonolojik bozukluğu olan çocuklarda çeşitli konuşma seslerinin yer değiştirilmesi, düşürülmesi, sözcük öbeklerinin karışması ya da hatalı kullanımı görülmektedir. (ör: /ayakkabı/ yerine /aypkarı/, /kitap/ yerine /kipat/ /kamyon/ yerine /kaymon/ demek gibi). Aynı zamanda, heceler ve sözcükler içindeki seslerin sıralanma ve seçilme hatalarını da içerir. Bu probleme sahip çocukların konuşmasındaki hatalar tutarsızlık gösterebilir bir kelimede bir sesi üretirken bir başka kelimede aynı sesi yanlış üretebilir. Bu nedenle fonolojik bozukluğu olan çocukların konuşmasının anlaşılması son derece güçtür. Fonolojik bozukluklar artikülasyon problemleri ile birlikte görülebileceği gibi tek başına da görülebilirler

Fonolojik bozukluğu artikülasyon bozukluğundan ayıran en öneli fark: artikülasyon bozukluğunda çocukların yanlış ürettikleri sesler ses dağarcığında olmazken fonolojik bozukluğu olan çocuklarda sesler ses dağarcığında bulunur ancak çocuk hedef sesin yerine farklı bir ses seçer ve bunu kullanır.

Problemin Etkileri: Fonolojik bozukluğu olan çocuklarda dilin ses edinim sistemini ve kurallarını anlamada güçlükler bulunur. Bu duruma çoğunlukla sesleri üretimle ilgili hatalarda eşlik eder bunu sonucunda çocukların konuşmaları yaşıtları ve yetişkinler tarafında anlaşılamamaktadır. Konuştukları anlaşılmayan çocuk ya içine kapanıp iletişim kurmaktan vazgeçmekte ya da yaşadığı engellenmişlik duygusu sebebiyle hırçın bir mizaca bürünmektedir. Ayrıca fonolojik sorunları daha sonra ortaya çıkabilecek okuma-yazma sorunları için de risk faktörüdür. Dilin ses sistemini ve kurallarını henüz kavrayamamış olan çocuk okuma-yazma öğreniminde sorunlar yaşayabilmektedir. Bu nedenle artikülasyon ve fonolojik bozuklukları olan çocuklara okulöncesi dönemde erken müdahale yapılması gelecekteki okul başarıları açısından da kritik önem taşımaktadır.

Problemle Çalışma Sistemimiz: Artikülasyon ve fonolojik bozukluğu olan çocukların tedavisinde öncelikli olarak dil ve konuşma terapisti tarafından uygulanan standardize testler ve yapılan değerlendirme sonucunda bireyin sesletemediği konuşma sesleri tespit edilir. Bunu takiben problemine yönelik uygun terapi programı geliştirir.